Doświadczenia z sodą oczyszczoną

Soda oczyszczona – niezastąpiona w gospodarstwie domowym: bo to i przyda się w kuchni, i w łazience – do sprzątania czy do prania. No, a dziś o tym – jak wykorzystać sodę rozrywkowo: do doświadczeń, prostych eksperymentów, które można przeprowadzić w domu z dziećmi.

Poznajmy sodę oczyszczoną

Soda oczyszczona to wodorowęglan sodu. W postaci stałej to biały proszek, który można bezpiecznie dotknąć, a nawet spróbować. Soda oczyszczona dobrze rozpuszcza się w wodzie. Przy czym. Jeśli sprawdzić odczyn tak powstałego roztworu – to będzie on słabo alkaliczny. Dlatego właśnie soda oczyszczona jest wykorzystywana w przypadku zgagi – do zobojętnienia kwasu solnego żołądka:

NaHCO₃ + HCl → NaCl + H₂O + CO₂↑

Wydzielający się dwutlenek węgla w wyniku rozkładu termicznego pomaga rosnąć pieczącemu się ciastu:

2NaHCO₃ → Na₂CO₃ + H₂O + CO₂↑

Doświadczenie: Domowy „wulkan”

Do doświadczenia potrzebujemy:

• sodę oczyszczoną

• ocet

Stosunek sody do kwasu octowego to wagowe 1:1 (jeśli któregoś składnika będzie więcej to po prostu nie przereaguje). Warto mieć na uwadze, że ocet to roztwór kwasu octowego.

• barwnik spożywczy (ewentualnie)

• tacka lub miska (coś, co zabezpieczy otoczenie przed rozlaniem się lawy)

• wysokie naczynie – np. cylinder miarowy, albo wysoka szklanka (dobrze sprawdza się naczynie z wąskim otworem)

Przebieg eksperymentu

Do wysokiego naczynia wsypujemy sodę oczyszczoną. W occie rozprowadzamy barwnik. Zdecydowanym ruchem wlewamy ocet do sody.

Podziwiamy powstałe dzieło.

NaHCO₃ + CH₃COOH → CH₃COONa + H₂O + CO₂↑

Za powstały efekt (wybuchową pianę) odpowiada wydzielający się dwutlenek węgla.

Doświadczenie: napełnianie balonika bez użycia ust

To doświadczenie też wykorzystuje reakcję sody oczyszczonej z octem. Tym razem jednak, wydzielający się dwutlenek węgla posłuży do napełnienia się balonika zaczepionego o butelkę, czy inne naczynie.

Do doświadczenia potrzebujemy:

• sody oczyszczonej
• octu
• wysokiego naczynia – np. butelki
• balonika

Do balonika wsypujemy sodę oczyszczoną (1 łyżkę), natomiast do butelki ocet. Reakcja zachodzi w stosunku 1:1, niemniej – jeśli któregoś substratu zabraknie, to drugi po prostu nie przereaguje. I tak należy uwzględnić fakt, ze ocet spożywczy nie jest 100% kwasem octowym, tylko roztworem, w związku z czym ocet można wziąć w wagowej ilości większej niż sody oczyszczonej.

Nakładamy balonik na szyjkę butelki i zdecydowanym ruchem wsypujemy jego zawartość do octu. Wydzielający się dwutlenek węgla uniesie i napełni balonik.

Powyższe dwa doświadczenia są niezwykle proste. Można je wykonać z pomocą przedszkolaków, a wziąwszy pod uwagę fakt, że składniki użyte do eksperymentów są niegroźne – są to doświadczenia bezpieczne do wykonania.